Make your own free website on Tripod.com

ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙO

ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ

Hellenic Mining Watch        

 

œ Επικοινωνία

 

 

 

 Στρατονίκη

Έναν εφιάλτη ζει εδώ και πάνω από τρία χρόνια η Στρατονίκη, ένας πανέμορφος παραδοσιακός οικισμός στην ορεινή ΒΑ Χαλκιδική. Η μικρή αυτή κωμόπολη -όπως και ο διπλανός οικισμός, τα Στάγειρα - έχουν την ατυχία να βρίσκονται πάνω από το πλούσιο μεταλλείο μολύβδου/αργύρου/ψευδαργύρου των Μαύρων Πετρών.

Επί τρία ολόκληρα χρόνια, η Καναδική ΤVX έσκαβε παράνομα κάτω από τα σπίτια του χωριού, με τη συνενοχή των κρατικών Υπηρεσιών και της Νομαρχίας Χαλκιδικής. Οι κάτοικοι ξεσηκώθηκαν για να προστατεύσουν τις ζωές και την περιουσία τους - και αντιμετωπίστηκαν με την τρομοκρατία των ΜΑΤ. Επί οκτώ μήνες, το μεγαλύτερο μέρος τους 2002, η Στρατονίκη ήταν μια αστυνομοκρατούμενη πόλη. Τα σπίτια του χωριού ράγισαν από τις υπόγειες εκρήξεις, 6 καθιζήσεις έχουν εμφανιστεί μέχρι στιγμής και οι κάτοικοι φοβούνται για το χειρότερο (διάβάστε το συγκλονιστικό Χρονικό του Αγώνα της Στρατονίκης).

Με την απόφαση 3615/2002 το Συμβούλιο της Επικρατείας έκρινε παράνομη την εξόρυξη κάτω από τη Στρατονίκη και από τις 7 Ιανουαρίου 2003, το μεταλλείο των Μαύρων Πετρών σταμάτησε να λειτουργεί. Όμως εγκληματικά παιχνίδια συνεχίζουν να παίζονται στην πλάτη της πολύπαθης Στρατονίκης. Μέσα σε λιγότερο από ένα μήνα, στις 18 Φεβρουαρίου 2003 εκδόθηκε νέα άδεια για τη λειτουργία της εξόρυξης κάτω από το χωριό. Στις 24 Απριλίου 2003 οι κάτοικοι κατέθεσαν νέα αίτηση ακυρώσεως στο Συμβούλιο Επικρατείας. Και ο αγώνας συνεχίζεται.

Για τους κατοίκους της Στρατονίκης, αυτός είναι ο ύστατος αγώνας για την επιβίωση του χωριού τους.  Η Στρατονίκη έχει πληρώσει πολύ ακριβά τον ορυκτό της πλούτο. Στο παρελθόν, ο τότε πανίσχυρος Μποδοσάκης είχε επιχειρήσει να εκκενώσει το χωριό για να εκμεταλλευτεί το κοίτασμα. Δεν τα κατάφερε. Όμως η Στρατονίκη είδε τα σπίτια της να γκρεμίζονται, τα άλλοτε πλούσια νερά της να στεγνώνουν και τους νέους της να φεύγουν. Από μια ακμάζουσα κωμόπολη 3500 κατοίκων κατάντησε να έχει μόνο  800, τους περισσότερους συνταξιούχους μεταλλωρύχους.

Στην εποχή της ενημέρωσης, η απίστευτη ιστορία της Στρατονίκης κρατήθηκε μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας και από την "κοινή γνώμη".Η επιλογή και θέληση της Κυβέρνησης είναι να λειτουργήσει το μεταλλείο - προφανώς με οποιοδήποτε κόστος, αν κρίνουμε από τις απαράδεκτες κυβερνητικές μεθοδεύσεις.

  Τι Σημαίνει "Υπόγεια Εξόρυξη Μεταλλείου";

Το πρώτο που πρέπει να σημειωθεί είναι ότι για πρώτη φορά στην Ελλάδα γίνεται εξόρυξη κάτω από οικισμό. Ειδικά η Στρατονίκη είναι ένας πυκνοδομημένος οικισμός με ηλικία κτισμάτων άνω των 100 ετών.

Το δεύτερο είναι ότι η υπόγεια εξόρυξη μεταλλείου ουδεμία σχέση έχει με τη διάνοιξη ...μιας στοάς του ΜΕΤΡΟ (όπως ισχυρίζεται η TVX).

Το υπόγειο κοίτασμα έχει συνήθως όγκο μερικών εκατομμυρίων κυβικών μέτρων, με διαστάσεις μήκους, πλάτους και ύψους από μερικές εκατοντάδες μέτρα μέχρι και χιλιόμετρα. Στην περίπτωση της Στρατονίκης, ο συνολικός όγκος του κοιτάσματος δεν έχει προσδιοριστεί επειδή δεν έχει γίνει η απαραίτητη έρευνα. Με τα μέχρι σήμερα στοιχεία εκτιμάται σε 1.500.000 κ.μ. και αναπτύσσεται συνολικά κάτω από το δομημένο οικισμό.

Εξόρυξη του κοιτάσματος σημαίνει την αφαίρεση με εκρηκτικά, όχι μόνο του εκμεταλλευσιμου μεταλλεύματος αλλά και μεγάλου όγκου στείρων (δηλαδή βράχου που δεν περιέχει σημαντικές ποσότητες μεταλλευμάτων). Η αφαίρεση όλου αυτού του όγκου γίνεται με δαίδαλο πολλών χιλιομέτρων στοών, σε πολλά επίπεδα, οι οποίες τελικά ενώνονται. Σχηματίζεται έτσι ένα κενό ("χάος" το λένε οι μεταλλωρύχοι), εκεί όπου προηγουμένως υπήρχε σκληρό μετάλλευμα και συμπαγής βράχος.

Οι επιφάνειες των στοών και του τελικού κενού δεν υποστηρίζονται με σκυρόδεμα, αλλά μόνο προσωρινά με πλαίσια ή "αγκύρια", όσο διαρκούν οι εργασίες.

Όσο διάστημα διαρκεί σε ένα τομέα η εξόρυξη (1-2 χρόνια) οι στοές παραμένουν κενές. Οι εξοφλημένες από μετάλλευμα στοές γεμίζονται σταδιακά με μίγμα αποβλήτου εμπλουτισμού με 4-10% τσιμέντο και νερό. Η μέθοδος αυτή ("λιθογόμωση") υποτίθεται ότι προσδίδει σταθερότητα στις στοές και μηδενίζει τον κίνδυνο καθιζήσεων. Όμως, η λιθόμωση πρέπει να γίνεται μόνο με αδρανή υλικά - η χρήση του αποβλήτου του εμπλουτισμού, που περιέχει  μεγάλες ποσότητες θείου, βαρέων μετάλλων και κυανίου, μόνο σαν εγκληματική πράξη μπορεί να χαρακτηριστεί.

Επιπλέον, λόγω της κυκλοφορίας στο χώρο της εξόρυξης νερών με υψηλή οξύτητα (pH 2- 4,5), το λιγοστο τσιμέντο του υλικού της λιθογόμωσης αποσαθρώνεται και η αντοχή του πρακτικά μηδενίζεται.

Όσον αφορά την αποτελεσματικότητα της μεθόδου της "λιθογόμωσης" οι ξένοι επιστήμονες συμφωνούν : "η λιθογόμωση του μεταλλείου μπορεί να μειώσει το μέγεθος και τις επιπτώσεις της καθίζησης, αλλά όχι και να την αποτρέψει εντελώς" (Mine Subsidence, US Society of Mining Engineers, 1986). Αυτό άλλωστε αποδεικνύεται και από περιπτώσεις μεταλλείων όπου εφαρμόστηκε η μέθοδος και παρ'όλα αυτά υπέστησαν σοβαρές καθιζήσεις (π.χ. μεταλλείο Galmoy, Ιρλανδία).

 

 

Η Στρατονίκη και ... η Δούκισσα της Πλακεντίας

Στις 7 Ιανουαρίου, κατά τη διάρκεια κατασκευής μιας νέας στοάς του ΜΕΤΡΟ στην Αθήνα,  μια τρύπα βάθους 20 μέτρων και έκτασης 150 τ.μ. άνοιξε ξαφνικά στη μέση της πόλης,προκάλεσε σοβαρές ζημιές σε σπίτια και κατάπιε ένα αυτοκίνητο.

Η καθίζηση στην οδό Δουκίσσης Πλακεντίας ήταν η σοβαρότερη από  μια σειρά καθιζήσεων που προκάλεσε η διάνοιξη του ΑΤΤΙΚΟΥ ΜΕΤΡΟ.

bullet

Η αρμόδια Υπουργός Ανάπτυξης, Βάσω Παπανδρέου, δήλωσε στα ΜΜΕ:

«παρ’όλα τα σχολαστικά μέτρα, αυτά τα πράγματα συμβαίνουν στα υπόγεια έργα σε όλο τον κόσμο».

bullet

Ο Καθηγητής του ... δήλωσε :

«Οι κατακόρυφες ρωγμές σε δύο τρία σπίτια και η ταπείνωση της στάθμης του νερού στα πηγάδια της περιοχής είναι σοβαρές ενδείξεις που έπρεπε να είχαν ληφθεί αμέσως υπ’όψιν για να αποφευχθεί η καθίζηση στο ΜΕΤΡΟ».

bullet

Ο Πρόεδρος της κρατικής εταιρείας ΑΤΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ δηλώνει ότι στα έργα του μετρό:

"έχουν χρησιμοποιηθεί σε τσιμεντοενέσεις ποσότητες μπετόν που επαρκούν για να σηκώσουν δέκα πολυκατοικίες".

  Κινδυνεύει η Στρατονίκη ;
Εμείς θα αναφέρουμε μερικά από τα στοιχεία που έχουμε στη διάθεσή μας. Τα συμπεράσματα ανήκουν στον αναγνώστη.
 
bullet Μέσα από τη Στρατονίκη και το μεταλλείο διέρχεται το μεγάλο σεισμικό ρήγμα Στρατωνίου-Βαρβάρας, που προκάλεσε το σεισμό της Ιερισσού το 1932, μεγέθους 7,2 Ρίχτερ, που προκάλεσε 200 θανάτους και κατέστρεψε την Ιερισσό, τη Στρατονίκη και τα Στάγειρα. Πλήθος ομάδων μικρότερων ρηγμάτων διατρέχει την περιοχή. Η δε Στρατονίκη φαίνεται ότι είναι χτισμένη πάνω σε σαθρό έδαφος.
bullet Η υπόγεια εξορυκτική δραστηριότητα στη Στρατονίκη ανιχνεύεται ήδη στο 600 π.χ. και έχει συνεχιστεί, σχεδόν χωρίς διακοπή, μέχρι σήμερα. Το δίκτυο των υπόγειων στοών κάτω από το χωριό, από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, ουδέποτε έχει καταγραφεί και  υπάρχει σημαντική πιθανότητα οι τωρινές εξορύξεις της TVX να γίνονται κάτω από παλιές ενεξερεύνητες εξορύξεις. Σε μια επιστολή του 1900 προς τον Πατριάρχη, οι κάτοικοι του Ισβόρου (Στρατονίκης) ζητούν την παρέμβασή του διότι η υπόγεια εξόρυξη προκαλούσε "βλάβας και ζημίας" στα σπίτια τους. Όλα τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ένα υπόγειο περιβάλλον κατακερματισμένο, ασταθές και αβέβαιο. 
bulletΜελέτη που συντάχθηκε από τη RACE Α.Ε. για λογαριασμό της TVX το1995 λέει για τις Μαύρες Πέτρες: "υπάρχει σημαντικός κίνδυνος ότι οποιαδήποτε περαιτέρω μεταλλευτική δραστηριότητα σε αυτή την περιοχή μπορεί να οδηγήσει σε πολύ μεγάλη καταστροφή περιουσιών και να θέσει σε κίνδυνο ανθρώπινες ζωές". Η έκταση και η σοβαρότητα των προβλημάτων που έχει προκαλέσει η παλαιότερη εξόρυξη στην περιοχή είναι άγνωστες.
bullet Κατά τη δεκαετία '70-'80, η εξόρυξη στα όρια του χωριού είχε προκαλέσει εκτεταμένες καθιζήσεις και την κατάρρευση πολλών σπιτιών και μιας εκκλησίας. Το πεδίο αυτών των παλιών καθιζήσεων δεν έχει ακόμα ηρεμήσει. Η ασταθής αυτή "ηρεμία" μπορεί να διαταραχτεί από τις εκρήξεις στην ίδια περιοχή μεγάλων ποσοτήτων εκρηκτικών γομώσεων και από την εξόρυξη χιλιάδων κυβικών μέτρων ημερησίως.
bullet Στο διάστημα Μαρτίου - Απριλίου 2002 εμφανίστηκαν καθιζήσεις σε 5 διαφορετικά σημεία της Στρατονίκης. Και άλλη μία, τον Απρίλιο του 2003.
bullet Περίπου 40 σπίτια της Στρατονίκης και η εκκλησία του Αγίου Νικολάου (έτος ανεγέρσεως 1817) έχουν εμφανίσει κατακόρυφες ρηγματώσεις και κάθε μέρα προστίθενται νέες. Σύμφωνα με τους μηχανικούς της Νομαρχίας Χαλκιδικής που εξέτασαν 24 σπίτια της Στρατονίκης «…ως αιτία δεν μπορεί να αποκλειστεί η ανάπτυξη και διάδοση κραδασμών και μικροδονήσεων από τις εκρήξεις που προκαλούνται για τη διάνοιξη των στοών…»
bulletΠριν την έναρξη της εξόρυξης η TVΧ δεν έκανε απολύτως καμμία έρευνα. Μέσα στην ογκωδέστατη Τεχνική Μελέτη, δεν υπάρχει κανένα δεδομένο εδαφοτεχνικό, υδρολογικό, κοιτασματολογικό ή σεισμολογικό.
bulletΤο Μάρτιο του 2002, ο Μηχανικός Περιβάλλοντος της Νομαρχίας Χαλκιδικής βεβαιώνει εγγράφως ότι στο μεταλλείο εφαρμόζεται πιστά ...μια τελείως διαφορετική μέθοδος εξόρυξης από την εγκεκριμένη - που υποτίθεται ότι ήταν η μόνη που μπορούσε να εγγυηθεί την ασφάλεια της Στρατονίκης.
bullet Όταν οι εργαζόμενοι στο μεταλλείο κατεβαίνουν σε απεργία, διαμαρτυρόμενοι για τις άθλιες συνθήκες εργασίας, καταγγέλουν με έγγραφό τους ότι "οι συνθήκες αντί να βελτιώνονται χειροτερεύουν, τα καυσαέρια και οι σκόνες γίνονται πιο έντονα με τους ξέφρενους ρυθμούς εξόρυξης, οι διαστάσεις των στοών μεγαλώνουν και η σωστή στήριξη είναι αδύνατη".
bullet Το παλιό όνομα της Στρατονίκης ήταν Ίσβορος (πηγή) λόγω των πλούσιων νερών της. Από τότε που αρχισαν να περνάνε από κάτω οι στοές του μεταλλείου, τα νερά εξαφανίστηκαν. Σύμφωνα με τη Γεωλογική Υπηρεσία των Ηνωμένων Πολιτειών (US Geological Survey), το 80% των καταγεγραμμένων περιπτώσεων καθιζήσεων οφείλεται στην άντληση των υπογείων υδάτων. Στην ευρύτερη περιοχή των μεταλλείων επί δεκαετίες αντλούνται 2.500.000 κυβικά μέτρα ύδατος το χρόνο (ΜΠΕ Μεταλλευτικών Εγκαταστάσεων Στρατωνίου, TVX Hellas, 1998).
bulletΣτη διεθνή βιβλιογραφία καταγράφονται περιπτώσεις καθιζήσεων μέχρι και 100 χρόνια μετά το πέρας της εκμετάλλευσης.
 Ποιός Εγγυάται την Ασφάλεια του Οικισμού ;
Η μόνη απάντηση που μπορεί να δοθεί είναι ... ότι εγγυάται η TVX !!!
bulletΤο επιστημονικό άλλοθι για  την έγκριση της εξόρυξης κάτω από τη Στρατονίκη ήταν μια «Aξιολόγηση» της Τεχνικής Μελέτης της εταιρείας που υπογράφουν έξι Καθηγητές Μεταλλευτικής του Εθνικού Μετσόβειου Πολυτεχνείου. Οι κύριοι καθηγητές φροντίζουν να μην αναλάβουν καμμία ευθύνη δηλώνοντας ότι «η ομάδα εργασίας δε συνέλεξε πρωτογενώς δεδομένα. Βασίστηκε αποκλειστικά στην Τεχνική Μελέτη και σε επιπλέον στοιχεία που της παραχωρήθηκαν από την εταιρεία»!
bulletΣε επιστολή που έστειλαν οι κάτοικοι της Στρατονίκης προς τους συντάκτες της "Αξιολόγησης" στις 5-4-2002, με συγκεκριμένα ερωτήματα σχετικά με την ασφάλεια του χωριού, έλαβαν την εξής απάντηση από τον Καθηγητή κ.Παναγόπουλο, Πρόεδρο της Ομάδας Εργασίας:

"ΑΝ κατά την εκμετάλλευση του κοιτάσματος δεν χρησιμοποιηθεί η καταλληλότερη μέθοδος στην πιο εξελιγμένη της μορφή, ΑΝ δεν τηρηθούν όλοι οι κανονισμοί και οι προδιαγραφές και ΑΝ δεν γίνεται έλεγχος, τότε κανείς δεν μπορεί να υποστηρίξει ότι τίποτε δεν μπορεί να συμβεί στη Στρατονίκη"!

bulletΣτο ίδιο μήκος κύματος, το Υπουργείο εγκρίνει μεν την εξόρυξη, αλλά «η έγκριση αυτή δε συνεπάγεται σε καμμία περίπτωση τη διακρίβωση από τις υπηρεσίες μας της ακρίβειας των τεχνικών στοιχείων και υπολογισμών που περιέχει η μελέτη, την ευθύνη για την ορθότητα των οποίων έχουν οι μελετητές»!!!

Τελικά, την ασφάλεια του χωριού την εγγυάται η TVX! 

 Ποιός Ελέγχει την Εξορυκτική Δραστηριότητα ;
Αρμόδια ελεγκτική αρχή για όλες τις εξορυκτικές δραστηριότητες στη Β. Ελλάδα είναι η Επιθεώρηση Μεταλλείων Βορείου Ελλάδος (ΕΜΒΕ), που υπάγεται στο Υπουργείο Ανάπτυξης. 

Ποιά είναι όμως η πραγματικότητα;

bulletΑπό το τέλος του 1999 μέχρι τις 15 Φεβρουαρίου 2002 που εγκρίνεται η εξόρυξη, TVX σκάβει ανεξέλεγκτα κάτω από τα σπίτια του χωριού, εν γνώσει της Επιθεώρησης Μεταλλείων, που όμως δεν κάνει τίποτα για να σταματήσει την παράνομη εξόρυξη.
bulletΜετά από ενέργειες των κατοίκων της Στρατονίκης, στις .......  Οκτωβρίου 2001, η ΕΜΒΕ διατάζει την TVX να σταματήσει αμέσως κάθε εργασία εξόρυξης κάτω από τον οικισμό. Η TVX αγνοεί επιδεικτικά την εντολή και συνεχίζει.
bulletΑπό τον Ιούλιο του 2001 μέχρι και το Μάϊο 2002, η ΕΜΒΕ έκανε τρεις επιτόπιους ελέγχους στο μεταλλείο, κατόπιν καταγγελιών του Σωματείου Εργαζομένων. Όπως προκύπτει από το έγγραφά της προς την TVX, βρήκε ένα επικίνδυνο μεταλλείο, με αστήρικτες στοές, ελλιπή συντήρηση και τραγικές παραβάσεις των κανόνων εργασίας. Και τις τρεις φορές έκανε συγκεκριμένες και αυστηρές, πάντα τις ίδιες,  συστάσεις προς την TVX. Η TVX ουδέποτε συμμορφώθηκε.
bulletΚαι το καλύτερο : Τον Ιανουάριο του 2003, η ΕΜΒΕ μας ενημέρωσε ότι "δεν έχει πλέον καμμία δυνατότητα ελέγχου της TVX, γιατί όλες οι σχετικές αρμοδιότητες έχουν μεταφερθεί στο Υπουργείο Ανάπτυξης στην Αθήνα"!!!

 

Παρατηρητήριο Μεταλλευτικών Δραστηριοτήτων  

   Τελευταία ενημέρωση : 08/05/2003